کرمان رصد

آخرين مطالب

نقد فیلم «مارموز»: سرشار از شوخی های سیاسی فرهنگي

نقد فیلم «مارموز»: سرشار از شوخی های سیاسی

  بزرگنمايي:

کرمان رصد - فیلم «مارموز» به کارگردانی کمال تبریزی، با مضمونی کمدی و سیاسی روایتگر داستان زندگی شخصی به نام «قدرت» با بازی حامد بهداد است که سودای رسیدن به قدرت را دارد
نقد فیلم مارموز؛ کمدی سیاسی سینمای ایران
اواخر دهه 70 بود که کمال تبریزی با فیلم کمدی «لیلی با من است» سلطه ذهنی الگوی رزمنده آرمان‌گرا را در سینمای جنگ شکست. «صادق»، شخصیت محوری فیلم که برای گرفتن وام از صندوق قرض‌الحسنه به هر دری زد و در این راه نهایتا از جبهه سر در‌آورد! اگرچه «صادق» در جریان فیلم، تدریجا با قرارگرفتن در فضای ایثار جبهه استحاله یافت تا نشانگر همسویی عوامل «لیلی با من است» با نگاه آرمان‌گرای غالب باشد، ولی درهرحال «لیلی با من است» مخاطبان را غافلگیر کرد و به یکی از مطرح‌ترین و مهم‌ترین فیلم‌های دهه 70 تبدیل شد.
تبریزی حدود یک دهه بعد با «مارمولک» موضوع دیگری را دست‌مایه نگاه انتقادی و هنجارشکن به عافیت‌طلبی و تظاهر قرار داد: این‌بار مجرم سابقه‌داری با رفتن در لباس روحانیت و بازی‌کردن در این نقش، حاشیه امنی برای خود دست‌وپا می‌کرد. از این فیلم (که گوشه‌چشمی به فیلم کمدی «ما فرشته نیستیم» ساخته نیل جردن داشت) چنان استقبال شد که برخی عبارات آن در محاوره عام به صورت ضرب‌المثل در‌آمد. اکنون تبریزی حدود یک دهه بعد از ساخت «مارمولک» با فیلم «مارموز» سعی کرده تریلوژی‌ای را کامل کند که این‌بار در آن سودجویی و تظاهر در قالب بازی‌های سیاسی مورد هجو قرار گرفته است.
بیشتر بدانید : مارموز: تخریب شادمانه شخصیت مفتضح و پوپولیست رئیس جمهور سابق ایران
طنز این فیلم مانند دو فیلم پیشین تبریزی بر پایه تضاد میان آنچه شخصیت اصلی فیلم واقعا هست و آنچه وانمود می‌کند استوار است و ضدقهرمان آن به هر دری می‌زند و به هر رنگی درمی‌آید تا به قدرت برسد. این تضاد در رفتار شخصیت‌های فرعی فیلم نیز به چشم می‌خورد. در شخصیت پرداخت‌ناشده «وثوق»، سردبیر روزنامه قرمز‌ها (دلواپسان) که ریش مصنوعی دارد، در منزل مشروب می‌خورد، پیشینه روشنفکری دارد و بااین‌حال زبان گویای تندروهاست.

حامد بهداد در فیلم «مارموز»
«مارموز» در ترسیم این موقعیت متضاد انسانی، مثل دو فیلم پیش بار‌ها در کلام و موقعیت از خط‌قرمز‌ها گذر می‌کند تا مخاطب را شگفت‌زده کند و از این رهگذر او را به خنده وادارد. بااین‌حال موقعیت محوری طنز فیلم و گوشه‌وکنایه‌های آشکار و پنهان سیاسی، فرهنگی و اجتماعی‌اش نمی‌تواند مثل دو فیلم پیشین تبریزی تعمیق پیدا کند و اثر را با ضرباهنگی روان و درست به پیش ببرد. نویسنده این فیلم‌نامه (آیدین سیارسریع) طنزنویس نام‌آشنای این سال‌هاست که مطالب او در فضای رسانه‌ای مجازی و حقیقی با بیشترین اقبال مواجه بوده است. سیارسریع در طنز عبارتی تواناست، دیالوگ‌نویس ماهری است و شیرین می‌نویسد. او که نگارش طنز در فرم‌های مختلف را در آثار بلند و کوتاهش تجربه کرده است در سایه نوشتن طنز روزانه و هفتگی در نشریات پرمخاطب یا مطرح و مهم توانسته به تحلیلی مشخص و روشن از شرایط سیاسی و اجتماعی برسد و توان تعمیق این نگاه را در آثارش داشته باشد.
این توان سبب شده که فیلم مارموز با تکیه بر نشانه‌ها و نماد‌ها سرشار از اشارات مستقیم یا کنایه‌آمیز طنز به رخداد‌های سیاسی دو دهه اخیر باشد؛ از گروه فشار و خودسر گرفته تا وضعیت اجرای کنسرت و شیوه برخورد مسئولان ارشاد و اپوزیسیون و دلواپسان و تلویزیون بیگانه و تور‌های مسافرتی و گشت ارشاد و احزاب و جریانات سیاسی. این اشارات و کنایه‌ها گاه در شگرد «جابه‌جایی» متجلی می‌شود تا شخصیت را در موقعیت طنز قرار دهد: نصرت، همخانه قدرت (که یک مجرم ساده است) به زندان می‌افتد و قدرت، به خیال خودش در هواداری از او به گفتگو با رادیو‌های بیگانه و مصاحبه و شرکت در تظاهرات می‌پردازد، غافل از آنکه قدرت، یک فعال سیاسی زندانی را که اسمش نصرت است با همخانه‌اش اشتباه گرفته و ناخواسته به‌عنوان عضو اپوزیسیون شناخته شده است.
همچنین در گفتگو با یک رسانه سلطنت‌طلب به تمجید از دختر موردعلاقه‌اش (دیبا) می‌پردازد و هم‌نامی او با ملکه باعث می‌شود که هوادار سلطنت قلمداد شود. بااین‌حال این موقعیت‌های طنز در سطح رخداد‌هایی پراکنده می‌مانند و نمی‌توانند به انسجام فیلم‌نامه کمک کنند. «مارموز» فیلمی دیالوگ‌محور است و بیشتر روی شوخی‌ها بنا شده تا شخصیت‌پردازی درست و توالی منطقی اتفاقات؛ ازاین‌رو می‌توان گفت که «مارموز» در حقیقت مجموعه‌ای است از شوخی‌های کلامی با شرایط سیاسی- فرهنگی دو دهه اخیر که تلاش شده در قالب یک روایت گنجانده شود، بی‌آنکه کل ماجرا، کشش دراماتیک برای یک فیلم سینمایی را داشته باشد.
در این میان فیلم برای رشد و گسترش خط روایی خود به خرده‌ماجرا‌هایی می‌پردازد که در منطق فیلم‌نامه نمی‌گنجند و تعمیق پیدا نمی‌کنند. نوع ارتباط میان دختر خبرنگار (دیبا) با قدرت از این جمله است که گاه «مارموز» را در حد یک فیلم عوام‌پسند پایین آورده است. همچنین شخصیت پردازی‌ها، تحت‌الشعاع تمرکز فیلم بر گنجاندن هرچه بیشتر اشارات و کنایات ریزودرشت سیاسی قرار گرفته و برخی شخصیت‌ها (مثلا وثوق، سردبیر روزنامه قرمز‌ها (دلواپسان)) پرداخت‌ناشده باقی مانده‌اند. چخوف می‌گوید اگر در صحنه‌ای تفنگی به دیوار داشتید باید در طول نمایش آن را شلیک کنید. تو گویی خیلی از تفنگ‌های روی دیوار فیلم شلیک نشده‌اند تا مارموز فرصت کند به شوخی‌هایش بپردازد.

فیلم «مارموز»
در این میان نکته دیگری را نیز باید اضافه کرد: فیلم مارموز اگرچه برای مخاطبان عام ساخته شده، ولی در شرایط امروز جامعه ما، برخلاف دو فیلم قبلی تبریزی مخاطبان خاصی را که درگیر جدال‌های سیاسی‌اند و از فضای درگیری‌های سیاسی و جناحی فاصله نگرفته‌اند بیشتر راضی می‌کند.
در یکی از پردیس‌های سینمایی که به تماشای فیلم نشسته بودم، اشارات فکاهی حاشیه‌ای فیلم مانند تخم‌کردن مرغی که پایش شلوار کرده‌اند، قضیه تور‌های مسافرتی یا یادکردن قدرت از ویگن و ابراهیم تاتلیس در حین اجرای موسیقی در ترکیه بیشتر باعث خنده می‌شد تا بخش‌های گاه هنجارشکن و طعنه‌آمیز سیاسی. شاید اگر امروز فیلم‌نامه مارموز می‌خواست نوشته شود، برای برانگیختن همدلی و همراهی مخاطب بر وجوه دیگری از حیات اجتماعی و سیاسی ما متمرکز می‌شد.
شک نیست که در وانفسای جریان مبتذل غالب بر سینمای کمدی (که تحمیق مخاطب را نردبان فتح گیشه کرده و سلیقه‌اش را آنچنان شکل داده که از «هزارپا» پدیده سودآور سینمای ایران ساخته) مارموز نگاهی متفاوت از این جریان را دنبال می‌کند و در وانفسای روزگاری که «اخراجی‌ها» ورود به عرصه موضوعات ممنوعه را دست‌مایه گسترش ابتذال می‌کند و به فروشی حیرت‌انگیز می‌رسد، «مارموز» در پی فتح گیشه به هر قیمتی نیست و به چارچوب تعریف‌شده برای خود کمابیش وفادار است، ولی درهرحال انتظار تماشاگر را برای تماشای فیلمی متفاوت در رده مارمولک برآورده نمی‌کند.
سخن آخر اینکه اگرچه مارموز آشکارا خودسران و دلواپسان را مورد نقد قرار می‌دهد، ولی جایگاه برتر و گزیده و بی‌طرفانه طنز را قربانی این نگاه نمی‌کند. در آن منفعت‌طلبی حزب آبی‌ها (حزب مقابل دلواپس‌ها) که به هر قیمت (حتی زیرپاگذاشتن مشی سیاسی‌اش) می‌خواهد در صحنه حضور داشته باشد و کاندیدا معرفی کند و عافیت‌طلبی این حزب که وقتی موقعیت کاندیدایش به خطر می‌افتد هیچ تلاشی در دفاع از او نمی‌کند و مواردی از این قبیل در کنار تندروی گروه‌های فشار و دلواپسان نقد می‌شود تا فیلم جایگاه انتقادی خود را به ریا و فرصت‌طلبی و عافیت‌جویی در زوایای مختلف حیات سیاسی جامعه، سوای خط‌بندی‌ها و هواداری‌های خطی و جناحی حفظ کند و افتان‌وخیزان ضلع سوم مثلثی شود که دو ضلع دیگرش را تبریزی پیش از این ساخته بود.
بیشتر بدانید : جدیدترین تیزر «مارموز» کمال تبریزی رونمایی شد
بیشتر بدانید : تصویر حامد بهداد روی پوستر بین‌المللی «مارموز»
بیشتر بدانید : حامد بهداد در نقش محمود احمدی‌نژاد در فیلم مارموز + ویدیو
منبع: sharghdaily.ir





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

رسانه های کرمان هنرمندانه رویداد چهل سالگی انقلاب و کنگره6500شهید را پوشش دادند

پیش دستی میزبان برای استقبال از میهمان

بیش از پنجهزار کلاس در استان کرمان آماده پذیرایی از مسافران نوروزی است

کنگره شهدای کرمان برای سایر استان‌ها الگو شود

1500 ساعت برنامه فرهنگی هنری طی نوروز در کرمان اجرا می‌شود

کتاب ماهی سیاه اثر بهرنگی مرا به نویسندگی واداشت

سومین خانه بومگردی در رفسنجان افتتاح شد

کتاب ماهی سیاه اثر بهرنگی مرا به نویسندگی واداشت

کاروان راهیان نور خواهران بسیجی سیرجان به مناطق جنوب کشور اعزام شد

10کارگاه مرمتی در استان کرمان راه اندازی می شود

رسانه ها مهمترین عامل پیشبرد اهداف گام دوم انقلاب هستند

27 پژوهشگر برتر دانشگاه صنعتی سیرجان تجلیل شدند

عزت امروز انقلاب مرهون از جان گذشتگی شهداست

کنگره بزرگداشت 6500 شهید کرمان یک رخداد ملی بود

کتاب لحظه های عاشقی در کرمان رونمایی شد

کار برگزاری کنگره شهدا، مدیریت جهادی از جنس هشت سال دفاع مقدس است

کسب رتبه دوم طراحی در همایش بین المللی مدرسه ایرانی_معماری ایرانی

راه اندازی 10 کارگاه مرمتی در استان کرمان

نگره بزرگداشت 6500 شهید کرمان یک رخداد ملی بود

بزرگداشت شهدا عمل به سیره ایثارگران است

روح حاکم بر جریان فرهنگی استان کرمان مبتنی بر خردجمعی باشد

70 کلاس درس برای اسکان مسافران نوروزی در عنبرآباد آماده شد

132 هزار گردشگر از اماکن گردشگری رفسنجان دیدن کردند

آمار دقیق سرانه مطالعه در کرمان اعلام شود

برنامه‌های فرهنگی متناسب با دستورالعمل‌های گام دوم انقلاب باشد

برنامه‌های کنگره شهدای کرمان به مدت 3 سال ادامه دارد

70 اثر به جشنواره پویانمایی شهید شهسواری راه یافت

12 کارگاه صنایع دستی در کرمان استاندارد سازی شد

آثار تاریخی کرمان به استراحتگاه مسافران نوروزی تبدیل می شوند

اجرای دوره آموزشی حصیربافی و سوزن دوزی بلوچ در ریگان

برگزاری آزمون طرح حفظ تلفنی قرآن کریم در جهاددانشگاهی کرمان

بیانیه گام دوم انقلاب نقشه راه روشن پیش روی ملت است

برگزاری کارگاه های آموزش صنایع دستی در مناطق زلزله زده کوهبنان و راور

برگزاری کارگاه های آموزش صنایع دستی در مناطق زلزله زده کوهبنان و راور

عجایب طبیعت کویر در شهداد/ کلوت ها میزبان گردشگران می شوند

پیک بهداشت

جشنواره نوروزی سفره هفت سین در رفسنجان افتتاح شد

چهار وِیژه برنامه نوروزگاهی در استان کرمان برگزار می شود

2 هزار مصاحبه با خانواده شهدای استان کرمان انجام شده است

3200دانشجوی کرمانی به اردوهای راهیان نور اعزام می شوند

اوقاف از طرح های سرمایه گذاری در موقوفات کرمان حمایت می کند

جیرفت مهیای پذیرایی از مسافران نوروزی است

بیش از 8هزار داوطلب در آزمون استخدامی دستگاه های اجرایی استان کرمان شرکت کردند

آلبوم موسیقی روز عشق در کرمان رونمایی شد

107 مرکز رشد در دانشگاه جامع علمی کاربردی فعال است

تعداد دانشجویان مهارتی دانشگاه های کشور به 30 درصد می رسد

صنعتگران کرمانی در نمایشگاه ملی صنایع دستی عیدانه تهران حضور یافتند

دانشگاه شهید باهنر کرمان قطب علمی کشور معرفی شد

حضور صنعتگران کرمانی در سی و یکمین نمایشگاه ملی صنایع دستی عیدانه

هیچ فیلم و عکسی از کرمان در دسترس ژاپنی‌ها نیست