کرمان رصد

آخرين مطالب

نقد فیلم «مارموز»: سرشار از شوخی های سیاسی فرهنگي

نقد فیلم «مارموز»: سرشار از شوخی های سیاسی

  بزرگنمايي:

کرمان رصد - فیلم «مارموز» به کارگردانی کمال تبریزی، با مضمونی کمدی و سیاسی روایتگر داستان زندگی شخصی به نام «قدرت» با بازی حامد بهداد است که سودای رسیدن به قدرت را دارد
نقد فیلم مارموز؛ کمدی سیاسی سینمای ایران
اواخر دهه 70 بود که کمال تبریزی با فیلم کمدی «لیلی با من است» سلطه ذهنی الگوی رزمنده آرمان‌گرا را در سینمای جنگ شکست. «صادق»، شخصیت محوری فیلم که برای گرفتن وام از صندوق قرض‌الحسنه به هر دری زد و در این راه نهایتا از جبهه سر در‌آورد! اگرچه «صادق» در جریان فیلم، تدریجا با قرارگرفتن در فضای ایثار جبهه استحاله یافت تا نشانگر همسویی عوامل «لیلی با من است» با نگاه آرمان‌گرای غالب باشد، ولی درهرحال «لیلی با من است» مخاطبان را غافلگیر کرد و به یکی از مطرح‌ترین و مهم‌ترین فیلم‌های دهه 70 تبدیل شد.
تبریزی حدود یک دهه بعد با «مارمولک» موضوع دیگری را دست‌مایه نگاه انتقادی و هنجارشکن به عافیت‌طلبی و تظاهر قرار داد: این‌بار مجرم سابقه‌داری با رفتن در لباس روحانیت و بازی‌کردن در این نقش، حاشیه امنی برای خود دست‌وپا می‌کرد. از این فیلم (که گوشه‌چشمی به فیلم کمدی «ما فرشته نیستیم» ساخته نیل جردن داشت) چنان استقبال شد که برخی عبارات آن در محاوره عام به صورت ضرب‌المثل در‌آمد. اکنون تبریزی حدود یک دهه بعد از ساخت «مارمولک» با فیلم «مارموز» سعی کرده تریلوژی‌ای را کامل کند که این‌بار در آن سودجویی و تظاهر در قالب بازی‌های سیاسی مورد هجو قرار گرفته است.
بیشتر بدانید : مارموز: تخریب شادمانه شخصیت مفتضح و پوپولیست رئیس جمهور سابق ایران
طنز این فیلم مانند دو فیلم پیشین تبریزی بر پایه تضاد میان آنچه شخصیت اصلی فیلم واقعا هست و آنچه وانمود می‌کند استوار است و ضدقهرمان آن به هر دری می‌زند و به هر رنگی درمی‌آید تا به قدرت برسد. این تضاد در رفتار شخصیت‌های فرعی فیلم نیز به چشم می‌خورد. در شخصیت پرداخت‌ناشده «وثوق»، سردبیر روزنامه قرمز‌ها (دلواپسان) که ریش مصنوعی دارد، در منزل مشروب می‌خورد، پیشینه روشنفکری دارد و بااین‌حال زبان گویای تندروهاست.

حامد بهداد در فیلم «مارموز»
«مارموز» در ترسیم این موقعیت متضاد انسانی، مثل دو فیلم پیش بار‌ها در کلام و موقعیت از خط‌قرمز‌ها گذر می‌کند تا مخاطب را شگفت‌زده کند و از این رهگذر او را به خنده وادارد. بااین‌حال موقعیت محوری طنز فیلم و گوشه‌وکنایه‌های آشکار و پنهان سیاسی، فرهنگی و اجتماعی‌اش نمی‌تواند مثل دو فیلم پیشین تبریزی تعمیق پیدا کند و اثر را با ضرباهنگی روان و درست به پیش ببرد. نویسنده این فیلم‌نامه (آیدین سیارسریع) طنزنویس نام‌آشنای این سال‌هاست که مطالب او در فضای رسانه‌ای مجازی و حقیقی با بیشترین اقبال مواجه بوده است. سیارسریع در طنز عبارتی تواناست، دیالوگ‌نویس ماهری است و شیرین می‌نویسد. او که نگارش طنز در فرم‌های مختلف را در آثار بلند و کوتاهش تجربه کرده است در سایه نوشتن طنز روزانه و هفتگی در نشریات پرمخاطب یا مطرح و مهم توانسته به تحلیلی مشخص و روشن از شرایط سیاسی و اجتماعی برسد و توان تعمیق این نگاه را در آثارش داشته باشد.
این توان سبب شده که فیلم مارموز با تکیه بر نشانه‌ها و نماد‌ها سرشار از اشارات مستقیم یا کنایه‌آمیز طنز به رخداد‌های سیاسی دو دهه اخیر باشد؛ از گروه فشار و خودسر گرفته تا وضعیت اجرای کنسرت و شیوه برخورد مسئولان ارشاد و اپوزیسیون و دلواپسان و تلویزیون بیگانه و تور‌های مسافرتی و گشت ارشاد و احزاب و جریانات سیاسی. این اشارات و کنایه‌ها گاه در شگرد «جابه‌جایی» متجلی می‌شود تا شخصیت را در موقعیت طنز قرار دهد: نصرت، همخانه قدرت (که یک مجرم ساده است) به زندان می‌افتد و قدرت، به خیال خودش در هواداری از او به گفتگو با رادیو‌های بیگانه و مصاحبه و شرکت در تظاهرات می‌پردازد، غافل از آنکه قدرت، یک فعال سیاسی زندانی را که اسمش نصرت است با همخانه‌اش اشتباه گرفته و ناخواسته به‌عنوان عضو اپوزیسیون شناخته شده است.
همچنین در گفتگو با یک رسانه سلطنت‌طلب به تمجید از دختر موردعلاقه‌اش (دیبا) می‌پردازد و هم‌نامی او با ملکه باعث می‌شود که هوادار سلطنت قلمداد شود. بااین‌حال این موقعیت‌های طنز در سطح رخداد‌هایی پراکنده می‌مانند و نمی‌توانند به انسجام فیلم‌نامه کمک کنند. «مارموز» فیلمی دیالوگ‌محور است و بیشتر روی شوخی‌ها بنا شده تا شخصیت‌پردازی درست و توالی منطقی اتفاقات؛ ازاین‌رو می‌توان گفت که «مارموز» در حقیقت مجموعه‌ای است از شوخی‌های کلامی با شرایط سیاسی- فرهنگی دو دهه اخیر که تلاش شده در قالب یک روایت گنجانده شود، بی‌آنکه کل ماجرا، کشش دراماتیک برای یک فیلم سینمایی را داشته باشد.
در این میان فیلم برای رشد و گسترش خط روایی خود به خرده‌ماجرا‌هایی می‌پردازد که در منطق فیلم‌نامه نمی‌گنجند و تعمیق پیدا نمی‌کنند. نوع ارتباط میان دختر خبرنگار (دیبا) با قدرت از این جمله است که گاه «مارموز» را در حد یک فیلم عوام‌پسند پایین آورده است. همچنین شخصیت پردازی‌ها، تحت‌الشعاع تمرکز فیلم بر گنجاندن هرچه بیشتر اشارات و کنایات ریزودرشت سیاسی قرار گرفته و برخی شخصیت‌ها (مثلا وثوق، سردبیر روزنامه قرمز‌ها (دلواپسان)) پرداخت‌ناشده باقی مانده‌اند. چخوف می‌گوید اگر در صحنه‌ای تفنگی به دیوار داشتید باید در طول نمایش آن را شلیک کنید. تو گویی خیلی از تفنگ‌های روی دیوار فیلم شلیک نشده‌اند تا مارموز فرصت کند به شوخی‌هایش بپردازد.

فیلم «مارموز»
در این میان نکته دیگری را نیز باید اضافه کرد: فیلم مارموز اگرچه برای مخاطبان عام ساخته شده، ولی در شرایط امروز جامعه ما، برخلاف دو فیلم قبلی تبریزی مخاطبان خاصی را که درگیر جدال‌های سیاسی‌اند و از فضای درگیری‌های سیاسی و جناحی فاصله نگرفته‌اند بیشتر راضی می‌کند.
در یکی از پردیس‌های سینمایی که به تماشای فیلم نشسته بودم، اشارات فکاهی حاشیه‌ای فیلم مانند تخم‌کردن مرغی که پایش شلوار کرده‌اند، قضیه تور‌های مسافرتی یا یادکردن قدرت از ویگن و ابراهیم تاتلیس در حین اجرای موسیقی در ترکیه بیشتر باعث خنده می‌شد تا بخش‌های گاه هنجارشکن و طعنه‌آمیز سیاسی. شاید اگر امروز فیلم‌نامه مارموز می‌خواست نوشته شود، برای برانگیختن همدلی و همراهی مخاطب بر وجوه دیگری از حیات اجتماعی و سیاسی ما متمرکز می‌شد.
شک نیست که در وانفسای جریان مبتذل غالب بر سینمای کمدی (که تحمیق مخاطب را نردبان فتح گیشه کرده و سلیقه‌اش را آنچنان شکل داده که از «هزارپا» پدیده سودآور سینمای ایران ساخته) مارموز نگاهی متفاوت از این جریان را دنبال می‌کند و در وانفسای روزگاری که «اخراجی‌ها» ورود به عرصه موضوعات ممنوعه را دست‌مایه گسترش ابتذال می‌کند و به فروشی حیرت‌انگیز می‌رسد، «مارموز» در پی فتح گیشه به هر قیمتی نیست و به چارچوب تعریف‌شده برای خود کمابیش وفادار است، ولی درهرحال انتظار تماشاگر را برای تماشای فیلمی متفاوت در رده مارمولک برآورده نمی‌کند.
سخن آخر اینکه اگرچه مارموز آشکارا خودسران و دلواپسان را مورد نقد قرار می‌دهد، ولی جایگاه برتر و گزیده و بی‌طرفانه طنز را قربانی این نگاه نمی‌کند. در آن منفعت‌طلبی حزب آبی‌ها (حزب مقابل دلواپس‌ها) که به هر قیمت (حتی زیرپاگذاشتن مشی سیاسی‌اش) می‌خواهد در صحنه حضور داشته باشد و کاندیدا معرفی کند و عافیت‌طلبی این حزب که وقتی موقعیت کاندیدایش به خطر می‌افتد هیچ تلاشی در دفاع از او نمی‌کند و مواردی از این قبیل در کنار تندروی گروه‌های فشار و دلواپسان نقد می‌شود تا فیلم جایگاه انتقادی خود را به ریا و فرصت‌طلبی و عافیت‌جویی در زوایای مختلف حیات سیاسی جامعه، سوای خط‌بندی‌ها و هواداری‌های خطی و جناحی حفظ کند و افتان‌وخیزان ضلع سوم مثلثی شود که دو ضلع دیگرش را تبریزی پیش از این ساخته بود.
بیشتر بدانید : جدیدترین تیزر «مارموز» کمال تبریزی رونمایی شد
بیشتر بدانید : تصویر حامد بهداد روی پوستر بین‌المللی «مارموز»
بیشتر بدانید : حامد بهداد در نقش محمود احمدی‌نژاد در فیلم مارموز + ویدیو
منبع: sharghdaily.ir





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

ایجاد شبهه در بازسازی حرمین تهاجم فرهنگی است

آموزش صنایع دستی به 1700 نفر در زندان های استان کرمان

گنبد جدید حرم امام حسین (ع)؛ نوروز 98 در کربلا نصب می‌شود

سریال ممنوعه کپی از «سریال شهرزاد» یا «عاشقانه»؟!

نقد فیلم ترسناک The Nun؛ سومین اثر از مجموعه‌ فیلم‌های The Conjuring

دو مرغ عشق جدید هالیوود: برد پیت و شارلیز ترون!!

اجرای طرح «میراث‌بان» افتخاری در آینده نزدیک

پیام تسلیت استاندار خراسان رضوی به مناسبت درگذشت سردار رجایی

نکات جالب تریلر فصل هشتم Game of Thrones؛ از پَر مرموز تا رازهای استارک ها

نکات جالب از زندگی سوفی ترنر بازیگر نقش «سانسا استارک» + عکس کودکی

دومین مجمع ملی سمن های جوانان در کرمان گشایش می یابد

تهیه کننده «ترمیناتور» درگذشت + پیام تسلیت آنتونیو باندراس و آرنولد

گلشیفته فراهانی همبازی کریس همسورث شد + عکس

زمان «هفته فرهنگی کرمان» اعلام شد

این فیلم ها جایی در جشنواره فجر ندارند/ از ژن خوک تا مصائب شیرین 2

10 فیلم برتر مت دیمون +عکس

صورت گریان فاطمه معتمدآریا در فیلم جدید «جان دار»

نقش های جدی حسین محب اهری در تلویزیون/ از سربداران تا معمای شاه

نمایشگاه کتاب مس در شهربابک گشایش یافت

واکنش جالب ارژنگ امیرفضلی به شایعه مرگش! + عکس

اولین تصویر منتشر شده از هیولای شاخدار قرمز هالیوود!

عکس و خاطره پوران درخشنده از روزی که مجبور شد جوانِ اول فیلم را بکشد!

بازیگر مرد مسلمان در امریکا: من و همسرم همزمان وضع حمل کردیم!!

این سلبریتی ها فداکارترین پدر و مادرهای هالیوود هستند!

شماره 34 مجله «ایران‌مهر» منتشر شد

200 هیئت مذهبی در شهرستان رفسنجان ساماندهی می شود

مشکل مدارس مسکن مهر رفع شود

تصمیمات حوزه جوانان باید اجرایی باشد

وجود سه هزار هیات مذهبی ظرفیت مهمی در بخش فرهنگ کرمان است

برگزاری بیست و دومین سوگواره تعزیه استان کرمان

دلیل کم کاری لیلا بلوکات: می خواستم خودم را تنبیه کنم

10 مجلس تعزیه در سوگواره کرمان اجرا می شود

اشیاء عتیقه پنج هزار ساله در جیرفت کشف شد

بیست و دومین سوگواره تعزیه استان کرمان برگزار می شود

مطبوعات کانون تبلیغاتی نیستند

آخرین پلان بازی حسین محب اهری + فیلم

کاهش ساخت و سازهای غیرمجاز در حریم بافت تاریخی کرمان

سریال ترسناک ایرانی با جن و پری های باحجاب!! + عکس

بیوگرافی و عکس های نانسی عجرم، از کودکی تا ازدواج و فعالیت های هنری

سریال های خوبی که سال جدید با فصل جدید برمی گردند + عکس

موسسات قرآنی از دستاوردهای مهم انقلاب اسلامی است

10 شخصیت فیلم‌های‌ سینمای هالیوود که وجود واقعی داشتند!!

ضعیف‌ترین قسمت‌های پایانی سریال‌های تلویزیونی معروف

ستاره هایی که در سال 2018 درخشیدند + عکس

190 تخته فرش در کرمان برای صحن حضرت زهرا (س) بافته شد

حسین محب اهری درگذشت

جنجال سلفی بهرام رادان با گاومیش ها در اهواز!! + عکس

حضور تعداد زیادی از چهره های سینمایی در اکران «کوتاه مثل زندگی»

هستی مهدوی‌فر با چهره خون آلود و زخمی در «ماجرای نیمروز: رد خون»

ماجرای تلخ استاد شهریار وقتی معشوقه خود را در روز سیزده بدر میبیند