کرمان رصد

آخرين مطالب

نقد فیلم «مارموز»: سرشار از شوخی های سیاسی فرهنگي

نقد فیلم «مارموز»: سرشار از شوخی های سیاسی

  بزرگنمايي:

کرمان رصد - فیلم «مارموز» به کارگردانی کمال تبریزی، با مضمونی کمدی و سیاسی روایتگر داستان زندگی شخصی به نام «قدرت» با بازی حامد بهداد است که سودای رسیدن به قدرت را دارد
نقد فیلم مارموز؛ کمدی سیاسی سینمای ایران
اواخر دهه 70 بود که کمال تبریزی با فیلم کمدی «لیلی با من است» سلطه ذهنی الگوی رزمنده آرمان‌گرا را در سینمای جنگ شکست. «صادق»، شخصیت محوری فیلم که برای گرفتن وام از صندوق قرض‌الحسنه به هر دری زد و در این راه نهایتا از جبهه سر در‌آورد! اگرچه «صادق» در جریان فیلم، تدریجا با قرارگرفتن در فضای ایثار جبهه استحاله یافت تا نشانگر همسویی عوامل «لیلی با من است» با نگاه آرمان‌گرای غالب باشد، ولی درهرحال «لیلی با من است» مخاطبان را غافلگیر کرد و به یکی از مطرح‌ترین و مهم‌ترین فیلم‌های دهه 70 تبدیل شد.
تبریزی حدود یک دهه بعد با «مارمولک» موضوع دیگری را دست‌مایه نگاه انتقادی و هنجارشکن به عافیت‌طلبی و تظاهر قرار داد: این‌بار مجرم سابقه‌داری با رفتن در لباس روحانیت و بازی‌کردن در این نقش، حاشیه امنی برای خود دست‌وپا می‌کرد. از این فیلم (که گوشه‌چشمی به فیلم کمدی «ما فرشته نیستیم» ساخته نیل جردن داشت) چنان استقبال شد که برخی عبارات آن در محاوره عام به صورت ضرب‌المثل در‌آمد. اکنون تبریزی حدود یک دهه بعد از ساخت «مارمولک» با فیلم «مارموز» سعی کرده تریلوژی‌ای را کامل کند که این‌بار در آن سودجویی و تظاهر در قالب بازی‌های سیاسی مورد هجو قرار گرفته است.
بیشتر بدانید : مارموز: تخریب شادمانه شخصیت مفتضح و پوپولیست رئیس جمهور سابق ایران
طنز این فیلم مانند دو فیلم پیشین تبریزی بر پایه تضاد میان آنچه شخصیت اصلی فیلم واقعا هست و آنچه وانمود می‌کند استوار است و ضدقهرمان آن به هر دری می‌زند و به هر رنگی درمی‌آید تا به قدرت برسد. این تضاد در رفتار شخصیت‌های فرعی فیلم نیز به چشم می‌خورد. در شخصیت پرداخت‌ناشده «وثوق»، سردبیر روزنامه قرمز‌ها (دلواپسان) که ریش مصنوعی دارد، در منزل مشروب می‌خورد، پیشینه روشنفکری دارد و بااین‌حال زبان گویای تندروهاست.

حامد بهداد در فیلم «مارموز»
«مارموز» در ترسیم این موقعیت متضاد انسانی، مثل دو فیلم پیش بار‌ها در کلام و موقعیت از خط‌قرمز‌ها گذر می‌کند تا مخاطب را شگفت‌زده کند و از این رهگذر او را به خنده وادارد. بااین‌حال موقعیت محوری طنز فیلم و گوشه‌وکنایه‌های آشکار و پنهان سیاسی، فرهنگی و اجتماعی‌اش نمی‌تواند مثل دو فیلم پیشین تبریزی تعمیق پیدا کند و اثر را با ضرباهنگی روان و درست به پیش ببرد. نویسنده این فیلم‌نامه (آیدین سیارسریع) طنزنویس نام‌آشنای این سال‌هاست که مطالب او در فضای رسانه‌ای مجازی و حقیقی با بیشترین اقبال مواجه بوده است. سیارسریع در طنز عبارتی تواناست، دیالوگ‌نویس ماهری است و شیرین می‌نویسد. او که نگارش طنز در فرم‌های مختلف را در آثار بلند و کوتاهش تجربه کرده است در سایه نوشتن طنز روزانه و هفتگی در نشریات پرمخاطب یا مطرح و مهم توانسته به تحلیلی مشخص و روشن از شرایط سیاسی و اجتماعی برسد و توان تعمیق این نگاه را در آثارش داشته باشد.
این توان سبب شده که فیلم مارموز با تکیه بر نشانه‌ها و نماد‌ها سرشار از اشارات مستقیم یا کنایه‌آمیز طنز به رخداد‌های سیاسی دو دهه اخیر باشد؛ از گروه فشار و خودسر گرفته تا وضعیت اجرای کنسرت و شیوه برخورد مسئولان ارشاد و اپوزیسیون و دلواپسان و تلویزیون بیگانه و تور‌های مسافرتی و گشت ارشاد و احزاب و جریانات سیاسی. این اشارات و کنایه‌ها گاه در شگرد «جابه‌جایی» متجلی می‌شود تا شخصیت را در موقعیت طنز قرار دهد: نصرت، همخانه قدرت (که یک مجرم ساده است) به زندان می‌افتد و قدرت، به خیال خودش در هواداری از او به گفتگو با رادیو‌های بیگانه و مصاحبه و شرکت در تظاهرات می‌پردازد، غافل از آنکه قدرت، یک فعال سیاسی زندانی را که اسمش نصرت است با همخانه‌اش اشتباه گرفته و ناخواسته به‌عنوان عضو اپوزیسیون شناخته شده است.
همچنین در گفتگو با یک رسانه سلطنت‌طلب به تمجید از دختر موردعلاقه‌اش (دیبا) می‌پردازد و هم‌نامی او با ملکه باعث می‌شود که هوادار سلطنت قلمداد شود. بااین‌حال این موقعیت‌های طنز در سطح رخداد‌هایی پراکنده می‌مانند و نمی‌توانند به انسجام فیلم‌نامه کمک کنند. «مارموز» فیلمی دیالوگ‌محور است و بیشتر روی شوخی‌ها بنا شده تا شخصیت‌پردازی درست و توالی منطقی اتفاقات؛ ازاین‌رو می‌توان گفت که «مارموز» در حقیقت مجموعه‌ای است از شوخی‌های کلامی با شرایط سیاسی- فرهنگی دو دهه اخیر که تلاش شده در قالب یک روایت گنجانده شود، بی‌آنکه کل ماجرا، کشش دراماتیک برای یک فیلم سینمایی را داشته باشد.
در این میان فیلم برای رشد و گسترش خط روایی خود به خرده‌ماجرا‌هایی می‌پردازد که در منطق فیلم‌نامه نمی‌گنجند و تعمیق پیدا نمی‌کنند. نوع ارتباط میان دختر خبرنگار (دیبا) با قدرت از این جمله است که گاه «مارموز» را در حد یک فیلم عوام‌پسند پایین آورده است. همچنین شخصیت پردازی‌ها، تحت‌الشعاع تمرکز فیلم بر گنجاندن هرچه بیشتر اشارات و کنایات ریزودرشت سیاسی قرار گرفته و برخی شخصیت‌ها (مثلا وثوق، سردبیر روزنامه قرمز‌ها (دلواپسان)) پرداخت‌ناشده باقی مانده‌اند. چخوف می‌گوید اگر در صحنه‌ای تفنگی به دیوار داشتید باید در طول نمایش آن را شلیک کنید. تو گویی خیلی از تفنگ‌های روی دیوار فیلم شلیک نشده‌اند تا مارموز فرصت کند به شوخی‌هایش بپردازد.

فیلم «مارموز»
در این میان نکته دیگری را نیز باید اضافه کرد: فیلم مارموز اگرچه برای مخاطبان عام ساخته شده، ولی در شرایط امروز جامعه ما، برخلاف دو فیلم قبلی تبریزی مخاطبان خاصی را که درگیر جدال‌های سیاسی‌اند و از فضای درگیری‌های سیاسی و جناحی فاصله نگرفته‌اند بیشتر راضی می‌کند.
در یکی از پردیس‌های سینمایی که به تماشای فیلم نشسته بودم، اشارات فکاهی حاشیه‌ای فیلم مانند تخم‌کردن مرغی که پایش شلوار کرده‌اند، قضیه تور‌های مسافرتی یا یادکردن قدرت از ویگن و ابراهیم تاتلیس در حین اجرای موسیقی در ترکیه بیشتر باعث خنده می‌شد تا بخش‌های گاه هنجارشکن و طعنه‌آمیز سیاسی. شاید اگر امروز فیلم‌نامه مارموز می‌خواست نوشته شود، برای برانگیختن همدلی و همراهی مخاطب بر وجوه دیگری از حیات اجتماعی و سیاسی ما متمرکز می‌شد.
شک نیست که در وانفسای جریان مبتذل غالب بر سینمای کمدی (که تحمیق مخاطب را نردبان فتح گیشه کرده و سلیقه‌اش را آنچنان شکل داده که از «هزارپا» پدیده سودآور سینمای ایران ساخته) مارموز نگاهی متفاوت از این جریان را دنبال می‌کند و در وانفسای روزگاری که «اخراجی‌ها» ورود به عرصه موضوعات ممنوعه را دست‌مایه گسترش ابتذال می‌کند و به فروشی حیرت‌انگیز می‌رسد، «مارموز» در پی فتح گیشه به هر قیمتی نیست و به چارچوب تعریف‌شده برای خود کمابیش وفادار است، ولی درهرحال انتظار تماشاگر را برای تماشای فیلمی متفاوت در رده مارمولک برآورده نمی‌کند.
سخن آخر اینکه اگرچه مارموز آشکارا خودسران و دلواپسان را مورد نقد قرار می‌دهد، ولی جایگاه برتر و گزیده و بی‌طرفانه طنز را قربانی این نگاه نمی‌کند. در آن منفعت‌طلبی حزب آبی‌ها (حزب مقابل دلواپس‌ها) که به هر قیمت (حتی زیرپاگذاشتن مشی سیاسی‌اش) می‌خواهد در صحنه حضور داشته باشد و کاندیدا معرفی کند و عافیت‌طلبی این حزب که وقتی موقعیت کاندیدایش به خطر می‌افتد هیچ تلاشی در دفاع از او نمی‌کند و مواردی از این قبیل در کنار تندروی گروه‌های فشار و دلواپسان نقد می‌شود تا فیلم جایگاه انتقادی خود را به ریا و فرصت‌طلبی و عافیت‌جویی در زوایای مختلف حیات سیاسی جامعه، سوای خط‌بندی‌ها و هواداری‌های خطی و جناحی حفظ کند و افتان‌وخیزان ضلع سوم مثلثی شود که دو ضلع دیگرش را تبریزی پیش از این ساخته بود.
بیشتر بدانید : جدیدترین تیزر «مارموز» کمال تبریزی رونمایی شد
بیشتر بدانید : تصویر حامد بهداد روی پوستر بین‌المللی «مارموز»
بیشتر بدانید : حامد بهداد در نقش محمود احمدی‌نژاد در فیلم مارموز + ویدیو
منبع: sharghdaily.ir





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

طائب: محتوای نامه آبه توطئه‌ساز بود

71 مدرسه و فضای آموزشی در استان تخریبی است/نیاز به کمک خیران در مدرسه سازی داریم

خانه تاریخی اوشیدری کرمان مرمت می شود

برپائی میز خدمت اداره کل میراث فرهنگی استان کرمان در محل مصلای امام علی (ع)

سطح مناقشه، و ماموریت آبه

فضای بازار و مراکز ارائه دهنده خدمات عمومی باید رنگ و لعاب دهه کرامت بگیرد

رهبر انقلاب پس از دیدار با آبه: با آمریکا مذاکره نخواهیم کرد

معدل ما در ظاهر سازی شهر در مناسبت‌ها خوب نیست

فرهنگ ایثار و شهادت در جامعه تعمیق شود

آثار هنری می تواند نقش مهمی در اعتلای فرهنگ جامعه داشته باشد

برگزاری یادواره شهداء موجب تعظیم شعائر مذهبی است

شکایت مجمع از علی مطهری و محمود صادقی

چالش های صنایع دستی استان کرمان بررسی شد

اشتغالزایی 550 نفر در صنعت گردشگری کرمان در سال 97

ظرفیت های هنر تعزیه کرمان تقویت شود

دانشگاه پیام نور استان کرمان میزبان دومین جشنواره ملی شعر آئینی نور

یک مجلس؛ یک سلحشوری، اعتراض به بازداشت‌ها

گلایه از عدم تخصیص کاغذ به مطبوعات استان کرمان/پیشنهاد راه‌اندازی شهرک فرهنگی و هنری در کرمان

بازارچه صنایع دستی در شهر جهانی گلیم سیرجان افتتاح می شود

دستور وزیر ارشاد برای تحویل کاغذ تحریر رسانه‌های کرمان

شناسایی تورهای غیرمجاز در دستور کار میراث فرهنگی کرمان قرار دارد

جشنواره «تابستان کرمان» برگزار می شود

مشاور خاتمی: روحانی هر چه زودتر برود بهتر است

نوبت دهی طرح سنجش در مدارس کرمان آغاز شد

روحانی استعفای وزیر آموزش و پرورش را پذیرفت

شایعه استعفای محسن رضایی تکذیب شد

هشدار ایران درباره تداوم همراهی ریاض با آمریکا

سوگواره ملی تعزیه ده زیار هیچ حامی مالی ندارد

دانشگاه ها باید به سمت کارآفرینی پیش بروند

روز قدس را گرامی‌ میداریم‌ چون دفاع از مظلوم است

ترامپ: ایران و روسیه بمباران ادلب را متوقف کنند

2 هزار سلاح در موزه نظامی ذوالفقار کرمان نگهداری می شود

ایران به درخواست پمپئو پاسخ داد

محسن هاشمی: ماجرای نجفی مردانه است!

اقامه نماز عید فطر در 60 امامزاده شاخص استان کرمان

روحانی: اهل مذاکره‌ایم اگر دستوری نباشد

شریعتمداری: مذاکره مجدد با آمریکا سم است

گزیده بیانات رهبر انقلاب درباره روز قدس

تغییر ساعات کار موزه های استان کرمان در روز قدس و عید فطر

"آفتاب بهمن بیگی"

یادواره 573 شهید نظم و امنیت در کرمان برگزار می شود

نباید روی کوه صاحب الزمان کرمان ساخت و سازی انجام شود

وجود ساخت و سازهای ناهمگون در شهر بم/ نظام خشتی نهادینه شود

نگاه ایجابی به رسانه های اجتماعی داشته باشیم

کتابخانه مرکزی فعلی شهر کرمان استحکام لازم را ندارد/لزوم احداث کتابخانه مرکزی جدید

مردم اسناد تاریخی خود را در اختیار مرکز اسناد قرار دهند

فراخوان نخستین سوگواره ملی تعزیه ده‌زیار منتشر شد

اشتغال یک هزار و 200 نفر در اقامتگاه های بوم گردی استان کرمان

امتحانات روزهای شنبه و چهارشنبه مدارس استان کرمان لغو شد

قدر فرصتی برای شست و شوی آیینه دل - فهیمه عسکرپور*